• Arjan Klaver

Amersfoort krijgt wetenschapsmuseum

AMERSFOORT Het Knopjesmuseum, dat half februari haar deuren opent, is een belangrijke aanvulling van het toch al opmerkelijk schaarse potentieel aan musea in de stad. De bezoeker treft een collectie vreemd uitziende objecten waarmee de speelse, wetenschappelijk of esthetische nieuwsgierigheid van de bezoeker aangewakkerd wordt. „Of allemaal."

Arjan Klaver

Deze constatering rolt over de tong van Diana Wildschut. Zij is samen met Harmen Zijp de initiatiefnemer om Amersfoort met een volstrekt nieuw museum te verrijken. Een museum dat in een immense loods van De War is ondergebracht. Beiden hebben een wetenschappelijke achtergrond. Diana is afgestudeerd natuur- en sterrenkundige. Harmen is scheikundige. „We hebben vijftien aparte compartimenten die verbonden zijn door een trap, brandtrap of anderszins", legt Harmen uit tijdens de preview. Duidelijk is dat er voor de officiële opening nog heel wat geklust moet worden. Maar in grote lijnen wordt wel inzichtelijk hoe het Knopjesmuseum er straks uit gaat zien. „Het geheel is een doolhof met afzonderlijke ruimten die elk is voorzien van een interactieve installatie. Voordat de bezoeker de eerste nieuwsgierige stappen maakt in het doolhof, wordt hij of zij eerst in de donkere entreeruimte begroet door wetenschapper Evsel die zijn inleiding besluit met een treffende oneliner: 'Angst is voor mietjes, aanraken verplicht.' Een rondgang door de vijftien ruimten maakt duidelijk hoe dit Amersfoortse duo met de nodige zorg hun museum hebben ingericht. „Het gebruik van oude spullen ontneemt de wetenschap haar steriele imago en maakt het tot iets alledaags", aldus Diana. „Kunst en filosofie geven de installaties de esthetiek. En de verhalen verleiden de bezoeker het experiment aan te gaan en prettig te verdwalen in de onderliggende wetenschap.

De bezoeker kan diverse lagen van de installatie ontdekken. Hij of zij kan er mee spelen, maar het is ook mogelijk om de wetenschappelijke waarde ervan te ontdekken. Zo is er een 'machine' die nieuwe woorden kan maken die volgens de regels van een bepaalde taal gegenereerd kunnen worden. Eindelijk kunnen we weten hoe het uiteinde aan een veter genoemd kan worden. Voorts is er een ruimte met een evolutiemachine die op basis van esthetische selectie patronen evalueert, als tapijtpatronen. Interessant is ook de Huygens-installatie, de energiefiets met jacobsladder of de theremin. Dit is een elektronisch muziekinstrument dat bespeeld wordt door de afstand tussen de handen en twee antennes te variëren. De speler raakt het instrument niet aan. De theremin is de allereerste analoge synthesizer die tevens in staat is traploos de toonhoogte te veranderen. De rechterhand beïnvloedt de toonhoogte en de linkerhand het geluidsvolume. „Het zaagsel dat op de theremin ligt neemt afhankelijk van de trilling allerlei vormen aan. Een verschijnsel dat de wetenschap staat nog steeds verbaast", aldus Diana. „Wellicht dat straks een bezoeker dit verschijnsel kan verklaren."

Het Knopjesmuseum gaat 16 februari officieel open voor het publiek en zal, afhankelijk van de toekomst van De WAR, in ieder geval tot de zomer open zijn voor het publiek. „Wat het Tylers Museum is voor Haarlem is het Knopjesmuseum voor deze stad. Lekker fancy voor Amersfoort."

foto Diana Wildschut in het compartiment met de energiefiets met jacobsladder.