• Foto: Jelena Simidzija

Expositie rondom leerlinge en vriendin van Mondriaan

AMERSFOORT - Het Mondriaanhuis toont momenteel werk van Agatha Zethraeus. Deze leerling en vriendin van Piet Mondriaan maakte zowel figuratieve landschappen als dorps- en stadsgezichten. Waarom een expositie van deze kunstenares in het Mondriaanhuis? Een paar vragen aan Katjuscha Otte, gastconservator van de tentoonstelling.door Willem Jaap van EssenIn 1908 schilderde Piet Mondriaan (1872-1944) het 'Portret van een meisje in rood'. Lange tijd was er verwarring over wie dit 'meisje' eigenlijk was. Pas sinds kort staat vast dat het gaat om Agatha Zethraeus (1872-1966). Deze Nederlands-Zweedse kunstenares stond niet alleen model voor Mondriaan, maar was ook een oud-leerlinge en vriendin. De twee hadden mogelijk ook een amoureuze affaire en hielden tot Mondriaans dood contact.Waarom een tentoonstelling over Agatha Zethraeus?,,In de vaste collectie van het Mondriaanhuis komt ze ook al even voorbij, in het overzicht van vrouwen die een rol speelden in Mondriaans leven. Toen ik daar in 2010 mee bezig was, wilde ik me graag eens wat specifieker gaan verdiepen in deze vrouw en haar werk. Ze onderhield immers een veertig jaar durende vriendschap met Mondriaan. Van alle leermeesters heeft Mondriaan bovendien de grootste invloed op haar gehad. Ook hoop ik haar via deze expositie wat aan de vergetelheid te onttrekken. Agatha's werk is na haar overlijden in 1966 vrijwel nooit meer ergens vertoond.''Waaruit bestaat haar oeuvre?,,Ze schilderde zowel landschappen als dorp- en stadsgezichten. Dat laatste betrof vaak Amsterdam, de stad waar ze het grootste deel van haar leven woonde. Op de tentoonstelling vormt dit een aparte categorie. Daarnaast bracht ze tijd door in de natuur of in typische kunstenaarsdorpen als Laren of Heeze. Agatha was alleenstaand en had daarom tijd genoeg om erop uit te gaan met vrienden of familie. Ze hield ook van verre reizen. Onder meer naar Zweden, waar haar vader is geboren en nog wat familieleden woonde. Daarnaast kwam ze ook graag in Zwitserland."Waarin zien we de invloed van Mondriaan terug?,,Ze streefde, net als Mondriaan, naar harmonie in haar werk. Maar ook kleurvariatie. Een mooi voorbeeld daarvan vind ik de waterpartijen van haar Zweedse landschapsschilderingen. We zien daar niet alleen grijs- en blauwtinten, maar ook roze, zachtgeel en oranje.Daarnaast koos Agatha er soms voor een opvallende boom in het landschap te schilderen of bracht een boomstam prominent in beeld. Dat zien we ook terug bij Mondriaan. Op de tentoonstelling hangt hun werk daarom bewust door elkaar heen, dan kunnen bezoekers zelf ontdekken waar zulke overeenkomsten zich voordoen."'Agatha Zethraeus - Vriendin, leerling en model van Piet Mondriaan' is tot en met 25 januari te zien in het Mondriaanhuis. Bij de tentoonstelling is ook een gelijknamig boek verschenen over deze kunstenares.Gastconservator Katjuscha Otte bij een schilderij van Agatha Zethraeus in het Mondriaanhuis.Foto: Jelena Simidzija