• Bart Belterman/BDU Media

Traditionele partijen verliezen terrein

AMERSFOORT De Amersfoortse politiek gaat drastisch veranderen. Vier jaar terug werd het beeld nog bepaald door enkele reuzen en een paar dwergen. Die reuzen waren vooral grote, traditionele partijen zoals D66, VVD en PvdA, de dwergen waren met name de lokalo's: neem Amersfoort2014 en BPA.

Jeroen de Valk

Anno 2018 zijn die verschillen aan het verdampen. Vier partijen wisten elk zes zetels binnen te halen: D66, VVD, GroenLinks en het CDA. Van de lokalo's steeg Amersfoort2014 van één naar drie zetels. De PvdA heeft er nog maar twee en zal waarschijnlijk in de oppositiebanken belanden. De voormalige oppositiepartijen CDA en GroenLinks groeiden echter en maken daarmee kans op een plek in de coalitie.

De politiek wordt, kortom, behoorlijk opgeschud. Al lijkt het af en toe of er niets is veranderd. D66 trok wederom de meeste kiezers en neemt zodoende weer het voortouw bij de coalitiebesprekingen. Het verschil met de VVD is niettemin miniem.

De VVD jubelt over enkele procenten winst en lijkt een plek in de coalitie vanzelfsprekend te vinden. De partij heeft echter zeer uitgesproken standpunten over onder meer het stadhuis, de westelijke rondweg en de overschotten in het sociaal domein. Nu 'reuzen' zijn gekrompen 'dwergen' gegroeid, moet de VVD rekening houden met minder volgzame collega's. Het gegroeide GroenLinks zal zich verzetten tegen plannen die weinig groen of 'sociaal' uitpakken. En anders het eveneens gegroeide CDA wel.

COALITIES Voor een meerderheid is de VVD niet nodig. Zo zouden D66, GroenLinks, het CDA, de ChristenUnie en Amersfoort2014 een centrum-christelijke coalitie kunnen vormen. Of denk aan een links-christelijke coalitie met GroenLinks, het CDA, de ChristenUnie, Amersfoort2014 en de SP.

Het VVD denkt misschien eerder aan een liberaal-christelijke coalitie met de vertrouwde partners D66, de ChristenUnie en, als vervanger van de zieltogende PvdA, het CDA. Allemaal mogelijke meerderheden, al blijft het natuurlijk koffiedik kijken.

HERTELLING Het bovenstaande werd pas duidelijk na een hertelling van álle 70.000 stemmen; dit op verzoek van het CDA, dat op één stem na een zetel zou mislopen. Dankzij de hertelling - in totaal slechts zestien stembiljetten bleken verkeerd te zijn 'geteld' - ging de zetel, aanvankelijk gegund aan Farid Bouchtaoui (D66), naar Alex Engbers (CDA).

De verdeling werd uiteindelijk: D66, VVD, GroenLinks en CDA (elk 6 zetels), ChristenUnie (4), Amersfoort2014 en SP (elk 3), PvdA en BPA (elk 2) en nieuwkomer DENK (1).

De gemeenteraad is drastisch van samenstelling veranderd, ook door vrijwillig vertrek. Opvallend is de komst van voormalig Tweede Kamerlid Grace Tanamal, die samen met Rob Smulders de PvdA-fractie zal vormen. Als dit duo in de oppositie komt, kan het aanschuiven naast de twee BPA'ers Hans van Wegen en Ralph Langendam.

VOORKEURSSTEMMEN In de gelederen van de VVD is Koos Voogt een opvallende afwezige. De omfloerste presentatie van deze 70-plusser zal na 18 jaar in de raad worden gemist, en wie weet wordt de politiek des te meer getuige van de recht-voor-zijn-raapbenadering van VVD-lijsttrekker Kees Kraanen.

Ook opvallend: het aantal voorkeurstemmen voor Astrid Janssen (GroenLinks). Ze wist er zesduizend binnen te halen, en dat doet niemand haar na. Janssen heeft inderdaad krachtig oppositie gevoerd, de afgelopen vier jaar. Maar er speelt méér. Veel kiezers kozen voor de hoogst geplaatste vrouw van de partij naar keuze. Janssen is vrouw én lijsttrekker en had zodoende de wind mee.