• Pieter Jongsma (56) heeft na 1995 zijn levensgeluk in Amersfoort gevonden.

    Hans Vos

Acteren als broodwinning voor Pieter Jongsma

Acteren is zijn vak, regisseren óók. Maar dat is het lang niet altijd geweest voor Pieter Jongsma. De Amersfoorter, woonachtig in de wijk Schothorst, zette zich jarenlang beroepsmatig in voor Vluchtelingenwerk Nederland. Toneelspelen en het coachen van acteurs was in die tijd zijn hobby, inmiddels is het zijn broodwinning.

Hans Vos

De liefde bracht hem in 1995 in contact met Amersfoort, als woonstad. De 56-jarige Pieter Jongsma, die zijn stek vond in de wijk Schothorst, heeft stadse roots. In Groningen werd hij geboren en groeide hij op. Vervolgens bracht hij een belangrijk deel van zijn leven door in Den Haag. ,,Ja, ik ben een stadsmens'', beaamt hij met een glimlach. ,,Mijn huidige partner woont in Bennekom, een dorp. Dat is voor mij écht wennen. Maar het ziet er naar uit dat wij op den duur in Amersfoort zullen gaan samenwonen.''

[

HOEKJE Pieter Jongsma heeft zijn hart verpand aan de stad die voor veel treinende Nederlanders een overstapplaats is. ,,De steden Amersfoort, Groningen en Den Haag zijn erg verschillend. Met Den Haag had ik geen band, ook al heb ik er acht jaar gewoond. Voor mij bleef het een stad zonder hart. Het Haagse karakter, nee, dat paste niet bij mij. Groningen heeft wel een leuk centrum. Ik vind Amersfoort een heel mooie stad. De vele pleintjes in het centrum oefenen op mij een grote aantrekkingskracht uit. De variatie spreekt mij aan. Een hoekje hier, een hoekje daar. Gaandeweg ben ik de bijzondere sfeer van het oude stadshart van Amersfoort gaan ontdekken. En in Amersfoort is mijn netwerk ontstaan.''

THEATER Lokale contacten deed hij ook en vooral op in het theaterwezen. Zo kwam hij over de drempel bij Tejaterthuis, het huiskamertheater van Ali en Gerrit Bonsel in de Amersfoortse Nieuwstraat. Hij stond er op de planken tussen professioneel ingestelde amateurs, maar vaker regisseerde hij er klassieke stukken. Zoals Spoken (vorig najaar) en deze maand Antigone. ,,Voor mij is Tejaterthuis een van mijn drie bindmiddelen met Amersfoort. Naast mijn eerste partner, die nog steeds in Amersfoort woont, maar met wie ik niet meer samen ben, en mijn huidige kring vrienden. Ja, het is voor mij prettig toeven in deze stad. Ook vanwege de omringende landelijkheid. Je zit betrekkelijk snel in het groen, waar je de stad ook verlaat. Voor mij is dat een factor van grote betekenis. Op de Westelijke ontsluiting, de Westtangent, zit ik dan ook eerlijk gezegd niet te wachten. Van bos Birkhoven mogen geen stukken afgehaald worden.''

Toch was de overgang groot, na de verhuizing uit de residentie. ,,Mijn werk met en voor vluchtelingen, eerst als vrijwilliger, later professioneel, paste natuurlijk bij de internationale kant van Den Haag. In het begin vond ik Amersfoort te klein. Er wonen was in de begintijd vooral praktisch. Als trainer op het gebied van interculturele communicatie moest ik van hot naar her in het land. Ik trainde beroepskrachten maar vooral vrijwilligers die moesten kunnen omgaan met vluchtelingen met psychische problemen, met agressie. Zij die dat nu moeten doen, worden vast scheel van het vele werk. De huidige stroom vluchtelingen heeft er namelijk voor gezorgd dat er heel veel nieuwe vrijwilligers zijn bijgekomen. Dat op zichzelf is natuurlijk een heel goede zaak.''

UITDAGING Hij zegde zijn baan bij Vluchtelingen Nederland een aantal jaren geleden weloverwogen op. ,,Het begon mij na twintig jaar te vervelen om steeds maar in dezelfde kring van mensen te werken. Ik zag te veel en te vaak dezelfde gezichten, ik miste een uitdaging.'' Beroepsmatig bleef hij zich richten op het geven van trainingen aan mensen, zijn roeping. Als een zogeheten trainingsacteur. Mocht Vluchtelingenwerk Nederland verlegen zitten om extra trainers, dan zou Pieter Jongsma niet direct ingeschakeld kunnen worden. ,,Op juridisch vlak is er enorm veel veranderd. Up to date met de huidige asielwetgeving ben ik niet. Maar op communicatief gebied zou ik zou kunnen inspringen, denk ik.''

TOTALE GROEP Pieter Jongsma is eigen baas geworden. De zelfstandigheid in het overdragen van - praktische -  kennis over intermenselijk verkeer en het doceren van spraakvaardigheden bevalt hem zeer. Zoals aan vertrouwenspersonen van vakcentrale FNV. Hij moet lachen om de terloopse, vragende opmerking of hij de voetballers van Oranje eens zou willen coachen en trainen ter voorbereiding op een interland en gaat er zelfs heel serieus op in. ,,Dat lijkt me hartstikke leuk, ja. Maar dan heb ik het natuurlijk niet over een voetbaltechnische voorbereiding op een wedstrijd. Ik zou ze wel als totale groep willen voorbereiden. Ja, als een soort van teambuilder zou ik wel wat willen uitproberen. De spelers zouden allemaal met een lach het veld op komen, dat weet ik zeker. En natuurlijk hoop ik ook dat ze na de wedstrijd allemaal weer met een lach op hun gezicht de kleedkamer gaan opzoeken. Hahaha.''

Coachend en trainend helpt hij heel graag eerste- en tweedejaars studenten maatschappelijk werk aan de Hogeschool van Utrecht op weg via assessments. ,,Ontzettend leuk om te doen. Ze moeten de kans krijgen om hun talenten te laten zien in hun studie. Dat is best spannend, zeker wanneer ze voor het eerst tegenover een trainingsacteur zitten. Dat zijn heel andere gesprekken, op een ander niveau, dan functioneringsgesprekken met medewerkers van een ministerie, die ik ook voer. Van jonge mensen tot senioren, autochtonen en allochtonen. De afstemming met de degene die tegenover me zit, is heel boeiend, elke keer weer.''

LIEVE VROUW Als acteur stond hij op de bühne in amateurgezelschappen, als regisseur deed hij heel wat betaald theaterwerk. Dat geschiedde meer dan eens in Amersfoort, in onder meer Tejaterthuis. Hij zegt in zijn stad ook in passieve zin aan zijn trekken te komen, als frequente bezoeker van theater De Lieve Vrouw. ,,Ik vind dat een ontzettend prettige plek om naar een voorstelling te gaan kijken. En ik vind de programmering heel leuk. Het aanbod is de laatste jaren, ook dankzij de verbouwing van de theaterzaal, enorm vergroot. Het liefst zou ik elke week wel een voorstelling willen bijwonen. Voor mijn eigen ontwikkeling sloot ik mij een paar jaar geleden aan bij een Amsterdams gezelschap. Vond het heerlijk om ook eens in een andere keuken te kunnen kijken. Vol nieuwe energie ben ik daarop weer in Tejaterthuis aan de slag gegaan.''