• Anita Mooi

Daltononderwijs: vrijheid in gebondenheid

Kies je voor een basisschool in de buurt of voor een school met een specifieke onderwijsvorm? Komende weken portretteert DeStadAmersfoort.nl bijzondere basisscholen waar ouders én hun kinderen graag een stukje verder voor fietsen.

Anita Mooi

De ASV Daltonschool ligt aan de voet van de Amersfoortse berg in een rustig straatje tegenover het centraal station. De basisschool was lange tijd een wijkschool waar welgestelde ouders uit het Bergkwartier hun kroost naartoe brachten. Alice van de Geest komt iedere ochtend met haar zoon en dochter uit tegengestelde richting, namelijk Schothorst, gefietst. ,,De ASV werd vroeger een kakschool genoemd, maar er komen steeds meer kinderen uit andere delen van de stad hier naar toe." Inmiddels komt dertig procent van de 320 leerlingen uit de wijken Schothorst, Liendert, Schuilenburg, Kruiskamp en het Soesterkwartier.

De ASV staat voor Amersfoortse Schoolvereniging en werd begin jaren twintig van de vorige eeuw opgericht door de liberale burgerij. De oprichters wilden een school op neutrale grondslag waar hun kinderen een goede voorbereiding op het gymnasium kregen. Nog steeds worden ouders lid van de vereniging en zitten ze in het schoolbestuur. Vrij snel na de introductie van het daltononderwijs in Nederland koos de vereniging in 1929 voor die vernieuwende onderwijsvorm. Wellicht om zich te onderscheiden van de gemeentescholen; wellicht ook omdat de uitgangspunten van dalton goed aansloten bij het liberale gedachtegoed.  

 

KLEINE ONDERNEMERS Het onderwijsconcept werd aan het begin van de vorige eeuw door de leerkracht Heleen Parkhurst in het Amerikaanse dorp Dalton ontwikkeld. Net als de Italiaanse pedagoog Maria Montesorri, met wie zij enige tijd samenwerkte, zag zij dat kinderen doelmatiger werken als ze een taak zelf kunnen plannen en uitvoeren. Parkhurst leerde haar leerlingen als kleine ondernemers verantwoordelijkheid te dragen voor het schoolwerk.

Vaak bieden de opdrachten minder vrijheid dan in het montessori-onderwijs en zijn er duidelijke richtlijnen hoe een opdracht uitgevoerd moet worden. ,,Wij spreken over vrijheid in gebondenheid", zegt  René van Eijk, directeur van de ASV Daltonschool. ,,Al vanaf de kleutergroepen leren de leerlingen hoe ze hun werk kunnen plannen en vanaf groep 3 krijgen ze een takenblad waarop staat wat er die week moet gebeuren. Ook  hangt in ieder klaslokaal een gedetailleerd planbord waarop staat aangegeven wanneer de instructielessen door de leerkrachten worden gegeven."

 

REFLECTIE Samenwerking is een andere belangrijke daltonpijler. Hoewel op de de ASV leerlingen doorgaans in groepen van dezelfde leeftijd zitten, wordt het samenwerken tussen oudere en jongere kinderen wel bevorderd. Van de Geest: ,,Leerlingen worden gestimuleerd om probleemoplossend te werken. Moeilijkheden die ze tegen komen moeten ze in eerste instantie zelf oplossen. Ze hebben een maatje die hen daarbij kan helpen. Pas in de laatste plaats komt de leerkracht om de hoek kijken."

In het leerproces is reflectie een belangrijk onderdeel. Hierdoor leren kinderen hoe ze hun werk gedaan hebben en hoe het eventueel beter kan. Ook de schoolleiding en het lerarenteam reflecteren regelmatig. Er zijn genoeg ontwikkelingen in het basisonderwijs die om aandacht vragen. Van Eijk: ,,Hoe gaan we om met ICT in de school, hoe leren we kinderen creatief te denken en hoe zorgen we dat ze nieuwsgierig in het leven blijven staan? Die vragen spelen ook op andere scholen, maar we denken na hoe we dit met de daltonpijlers kunnen onderbouwen. We gieten een ander sausje over de bloemkool."

 

PRESTATIEGERICHT Niet typisch dalton, maar wel kenmerkend voor de Amersfoortse Schoolvereniging is het prestatiegerichte karakter van de school. Van oudsher komen veel kinderen van hoogopgeleide ouders naar de school toe die al met een goed gevulde rugzak aan hun schoolcarrière beginnen. Een groot deel van de leerlingen stroomt uit naar havo, vwo of gymnasium.

Zelf werd Alice van de Geest op haar eigen basisschool niet uitgedaagd. ,,Maar mijn kinderen gun ik een school waarop ze dat wel worden. Daarom wist ik al lang voordat ik kinderen kreeg naar welke school ze zouden gaan." En René van Eijk vult aan: ,,Prestaties zijn belangrijk, maar in de eerste plaats moet het schoolklimaat goed zijn. Op de ASV Daltonschool hechten we aan een open en respectvolle omgang met elkaar. Een kind mag met plezier naar school komen." 

foto 1 In het daltononderwijs ligt de vrijheid van werkkeuze op een planbord vast.

foto 2 Directeur René van Eijk (l) met Alice van de Geest en haar zoon Jerre: 'Kinderen mogen met met plezier naar school komen.'