• Het Amersfoorts Cantatekoor en -orkest.

    Annemoon van Hemel

Hohe Messe is sluitstuk Bachdag

AMERSFOORT Het Amersfoorts Cantatekoor en -orkest brengt op zaterdag 8 oktober één van de meest monumentale werken van Johann Sebastian Bach; de Hohe Messe. De uitvoering vormt de finale van de tweede Amersfoortse Bachdag en vindt plaats in de St. Joriskerk om 20.00 uur.

Peter Bruinsma

Voorzitter Jan van der Zwan van het Amersfoorts Cantatekoor en -orkest is zeer verheugd over de deelname van het gezelschap aan dit grootse evenement. ,,Onze Stichting Rondom de Cantates bestaat dit jaar twintig jaar. Met dit jubileum in zicht ontstond bij ons de wens dit meesterwerk van Bach in ons jubileumjaar uit te voeren. Dat is in alle opzichten veelomvattend, niet alleen artistiek maar ook zakelijk. Toen de organisatie van de Amersfoortse Bachdag ons uitnodigde de Hohe Messe op 8 october als finale van de Amersfoortse Bachdag uit te voeren reageerden wij uiteraard positief. We organiseren het concert in de St. Joriskerk zelf maar doen dat in samenspraak met de organisatie van de Bachdag die ook voor een deel verantwoordelijk is voor de financiële kant. In de St. Joriskerk en op andere locaties in Amersfoort vinden op die dag allerlei optredens plaats in het kader van de Bachdag. Voor de optredens in de St. Joriskerk is een passepartoutkaart voor de hele dag verkrijgbaar, maar alleen het bijwonen van de Hohe Messe is ook mogelijk."

HERKENBAAR Wat in 1996 op initiatief van Harry Weultjes en Wouter van den Braak werd gestart, is inmiddels uitgegroeid tot een herkenbaar deel van het Amersfoortse culturele seizoen. De serie Rondom de Cantates werd vanaf juli 1997 in een stichting ondergebracht. Nog steeds worden er drie cantates per seizoen gebracht. In een cantate- bijeenkomst staan de cantates van Bach centraal. De vormgeving van de bijeenkomst is herkenbaar en telkens weer identiek opgebouwd. Zo ontstaat er een mengvorm van bezinning en cultuur, waarin steeds plaats is voor een kort woord van welkom, een instrumentale inleiding en een gesproken inleiding over de uit te voeren cantate. Van de vijf jaargangen kerkcantates zijn er nog geen tweehonderd bewaard gebleven. ,,Voorlopig kunnen we dus nog even vooruit", concludeert Jan van der Zwan.

Recent veranderde het tijdstip van aanvang van 19.00 uur naar 17.00 uur. ,,Dat heeft niet echt tot een toename van de belangstelling geleid. Interesse was er altijd voldoende. Het nieuwe tijdstip is voor alle betrokkenen gewoon praktischer. We zien wel dat de cantates in voor- en najaar beter worden bezocht dan die in juni. Dat heeft wellicht met het weer en de naderende vakantie te maken. Aan ons als bestuur is er de taak om de Serie rondom de Cantates nog meer en beter in de kijker te zetten", verklaart van der Zwan.

BAS RAMSELAAR Vanaf de oprichting in 1996 werden er steeds andere cantates uitgevoerd. Het koorbestand is stabiel. ,,Ons streven is om het vocale niveau nog meer te perfectioneren. Vaak adviseren we onze zangers dan ook om zangles te nemen.'' Met een dirigent als Bas Ramselaar zit het koor om die reden wel goed. Hij is zelf opgeleid als zanger en weet precies wat een koorzanger nodig heeft. Hij kent de Hohe Messe als dirigent maar ook als uitvoerend vocaal solist. ,,Voor mij persoonlijk is de Matthäus Passion het onbetwiste hoogtepunt uit Bachs oeuvre, maar de Hohe Messe doet er muzikaal gezien niet voor onder en is voor zangers en instrumentalisten een alleszins uitdagend werk. Bach gebruikte de oude stijl uit de renaissance en de galante stijl uit de hoogbarok. Dat komt dan samen aan het eind van Bachs leven in de Hohe Messe."

Als overtuigd Lutheraan zette Bach de volledige mistekst volgens de rooms-katholieke liturgie op muziek. Bach componeerde het Kyrie en Gloria al in 1733 op verzoek van de keurvorst van Saksen. Na enige jaren, in 1738, voltooide Bach ook de overige delen van de mis. De titel Hohe Messe is niet van Bach zelf afkomstig, maar werd pas later aan de partituur gegeven.

LEZING Op de Bachdag zal Kees van Houten om 13.00 uur in de Nieuwe Kerk aan de Leusderweg een lezing verzorgen over de Hohe Messe. Het Amersfoortse oratoriumkoor Sonante Vocale houdt op de Bachdag vanaf 9.45 uur tot 17.00 uur 's middags een openbare repetitie in dezelfde kerk. Ook zij werken dan aan de Hohe Messe welke zij op zaterdag 13 november om 20.00 uur in de St. Joriskerk zullen uitvoeren. Bach's Hohe Messe is de vrucht van hoog idealisme, een sterke religieuze gezindheid en diep begrip voor hetgeen in de mistekst is uitgedrukt. Oude en nieuwe stijl, polyfonie en eenstemmigheid, fuga en aria, koraal en recitatief; alles wordt de luisteraar weelderig maar streng beheerst aangeboden. De Hohe Messe getuigt ontegenzeglijk van Bach's rijke verbeeldinbgskracht en het hoogst denkbare muzikale meesterschap.