• ,,Deze nieuwe vorm van zorg kost tijd om uit te kristalliseren.''

Zorgtransities: 'Vóór 2015 was het ook geen melk en honing'

In deze serie komen enkele raadsleden van verschillende politieke partijen aan bod. Als portefeuillehouders 'sociaal domein' hebben zij het afgelopen jaar op beleidsniveau kritisch meegekeken naar de transities in de zorg. Hoe zijn de transities volgens hen verlopen?

Jaques Happe (D66): ,,De transitie van de zorg is de grootste naoorlogse structurele verandering die Nederland voor de kiezen krijgt. Dat had met iets meer zorg gemogen. Het is goed dat de eigen kracht wordt teruggeplaatst bij de mensen zelf. Er zijn grote slagen gemaakt met de PGB's (persoonsgebonden budgetten, NM) en de jeugdzorg, maar de verandering was te snel, te voortvarend en te weinig doordacht. Er is landelijk bijvoorbeeld weinig geleerd van de PGB-fouten (de chaotisch verlopen uitbetalingen via de Sociale Verzekeringsbank kostten staatssecretaris een paar keer bijna de kop, NM), wat vervelend is voor iedereen die moet wachten op het uitbetalen van een PGB of die met een zorgvraag moet wachten.'

ZORGMAATSCHAPPIJ Happe stelt dat mensen het moeilijk vinden om terug te schakelen van een zorgstaat naar een zorgmaatschappij, waarin we voor elkaar zorgen: ,,Maar we moeten ons realiseren dat het vóór 2015 ook geen melk en honing was. Of het beter is dan eerst, dat weten we over een paar jaar pas. Het is wrang voor mensen die hun hele leven hebben betaald voor zorg, maar als de zorg onbetaalbaar blijkt, dan is de decentralisatie een goede oplossing.''

Een mooi voorbeeld van mensen die zelf initiatief nemen om een zorgvraag op te lossen, vindt hij de nieuwe samenwerking tussen 'Kwintes' (dat mensen met psychiatrische of psychosociale problemen ondersteunt, NM))en 'De War' (broedplaats voor innovatie en cultuur op het voormalige Prodentterrein, NM). Ze bekijken samen of Kwintes een verdieping van het War gebouw wil adopteren voor beschermd wonen. Samen met toekomstige bewoners wordt het pand dan opgeknapt. Happe: ,,Dat is innovatief met zorg omspringen; je zoekt een oplossing die minder geld kost én die mensen in hun eigen kracht zet, door anders naar de zorgvraag te kijken. Zo snijdt het mes aan twee kanten.''

KEUKENTAFELGESPREK Over wat minder goed ging het afgelopen jaar is Ben Koningsveld (CDA) helder: ,,Iedereen zou een keukentafelgesprek krijgen, aan de hand waarvan het persoonlijke beleidsplan gemaakt zou worden. Velen kregen een gesprekje van hun huishoudelijke hulp zelf, anderen slechts een telefoontje of zelfs helemaal geen gesprek. De wethouder heeft erkend dat dit gedeelte niet helemaal goed is gegaan. Dit resulteerde in matige beleidsplannen waarbij volgens ons sommige mensen nog ondermaats verzorgd worden. Maar het is er niet de generatie naar om daar teveel over te klagen.''

Koningsveld signaleert verder dat de wijkteams bergen werk verzetten en er voor zorgen dat er minder langs elkaar heen wordt gewerkt, maar dat ze klanten nog te lang vasthouden; dus of te veel zelf blijven regelen voor mensen of niet tijdig verwijzen naar specialistische hulp. ,,Deze nieuwe vorm van zorg kost natuurlijk tijd om uit te kristalliseren. Maar we krijgen ook verhalen over wijkteams die wat arrogant verandering eisen, of niet bereikbaar zijn. Verder is de koppeling tussen huisartsen en wijkteams nog verre van ideaal en zou het goed zijn als er vaste contactpersonen bij de MBO's en andere scholen zouden komen. Onderaan de streep is de insteek echter 'wat is er nodig', oftewel uitgaan van de vraag en niet van het aanbod, dat enorme effect van de transitie omarmen wij.'' Het CDA staat verder belangstellend tegenover het inkopen van zorg per wijk, om (dure) administratieve rompslomp tegen te gaan.

SCHRIKBAREND Het aantal plaatsen dat beschikbaar is gemaakt voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt binnen de reguliere sector vindt Koningsveld schrikbarend laag: ,,Anderzijds doen we het niet zo slecht in Amersfoort, binnen het Amersfoortse leer-werkbedrijf Amfors vinden bijvoorbeeld velen hun nut, hun werk. Door de nieuwe wet mogen geen groepen mensen de dupe worden, wat in Amersfoort ook niet het geval is, individuele gevallen daargelaten.''

HUISHOUDELIJKE HULP De SP heeft de afgelopen paar jaar meermaals op de barricade gestaan voor de huishoudelijke hulp: tegen het terugschroeven van het aantal uren -en de onzorgvuldigheid waarmee dat ging- en tegen het korten op loon of zelfs ontslag van TSN medewerkers. Volgens Ad Meijer is er nu uiteindelijk te veel bezuinigd op de huishoudelijke hulp: ,,Met de bezuinigingen in de professionele zorg wordt gerekend op zelfredzaamheid van mensen, die niet altijd even mondig zijn. Bij vervuiling en vereenzaming heeft de huishoudelijke hulp een uitermate belangrijke signaleringsfunctie.''

Wat Meijer betreft had er door de gemeente kritischer gekeken kunnen worden naar investeringen in bijvoorbeeld mobiliteit, waardoor er een grotere sociale reserve zou zijn geweest om de mensen op te vangen die nu tussen wal en schip belanden. Onder druk van de acties die de SP samen met thuiszorgmedewerkers van TSN gevoerd heeft, is inmiddels de oplossing Familiehulp tot stand gekomen. Dit is de opvolger van TSN: een overname van zorgmedewerkers met behoud van arbeidsvoorwaarden en instandhouding van de koppels huishoudelijke hulp - cliënt.

BEZUINIGINGEN De VVD ziet de bezuinigingen op de zorg als onvermijdelijk, vanwege de stijging in de zorgkosten de afgelopen jaren. Via de Wet langdurige zorg en de Zorgverzekeringswet vindt alleen nog maar opname in een verpleeghuis of ziekenhuis plaats, als er sprake is van een aanzienlijke zorgzwaarte. Koos Voogt (VVD) realiseert zich dat dit grote gevolgen heeft voor mensen, die zorg nodig hebben. Zorgbehoevenden moeten eerst nagaan hoe zij zich kunnen redden met hun beperkingen. Sociale wijkteams beoordelen of en zo ja welke zorg nodig is en hoe die wordt gegeven, eventueel verwijzen zij door naar een zorgaanbieder. Bij het contracteren van zorgaanbieders heeft de gemeente gezocht naar zorgaanbieders die de zorg liefst zo dicht mogelijk bij de zorgvragers -en bij voorkeur niet meteen in dure instellingen- weten te realiseren.

Koos Voogt : ,,Ook het welzijnswerk is niet aan bezuinigingsmaatregelen ontsnapt. Buurthuizen zijn veelal gesloten en de exploitatiesubsidies zijn kritischer tegen het licht gehouden. De bedoeling is dat de gemeente met gerichte subsidies welzijnsinitiatieven blijft ondersteunen, bedoeld voor mensen die niet zelf direct aansluiting vinden bij een club voor sport of hobby. De overheid, de gemeente, moet vanzelfsprekend voor kwetsbare ingezetenen in de bres springen. Voor persoonlijk geluk en welbevinden zijn echter geen overheidsvoorzieningen, daar moeten inwoners zelf inhoud en vorm aan geven.''